W historii Lipna są daty i związane z nimi wydarzenia, do których się często wraca pamięcią. Jest rzeczą ludzką, że fakty i wydarzenia, nawet najważniejsze, z biegiem lat bledną, ustępują miejsca nowym, których tak obficie dostarcza życie. Pozostaje pamięć, zamieniona na pomniki i tablice. Miejsc takich jest w mieście wiele i wszystkie stanowią świadectwo ważnych epizodów z przeszłości grodu nad Mieniem. Najstarszym pomnikiem jest monument Św. Antoniego, wystawiony w roku 1910 w pięćsetną rocznicę zwycięstwa nad Krzyżakami pod Grunwaldem. Pomnik ten stanowił wówczas dowód silnych dążeń niepodległościowych lipnowian.
W 1917 r. Mieszkańcy niezwykle uroczyście obchodzili setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki. Obchodom przyświecało hasło „Wolność - Całość - Niepodległość”. Wyrazem silnego patriotyzmu było wmurowanie na zewnątrz kościoła pw.Wniebowzięcia NMP, pod statuą Matki Boskiej, tablicy pamiątkowej z napisem: „Ziemia Dobrzyńska w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki - 15 października 1917 r.”. Tablica ta istnieje do dzisiaj, nie zdjęli jej nawet Niemcy w czasie II wojny światowej.
I wojna światowa i wojna polsko-rosyjska z 1920 r. Przyniosły miastu liczne ofiary. W hołdzie bohaterom lipnowianie wystawili w roku 1930 pomnik w parku im Gabriela Narutowicza. Autorem pomnika był miejscowy rzemieślnik, Feliks Kiniorski, który wyrzeźbił go ręcznie w piaskowcu szydłowieckim. Monument został zniszczony przez Niemców w listopadzie 1939 r.
II wojna światowa zapisała się tragicznie w dziejach miasta, którego mieszkańcy ponieśli ciężkie ofiary. Po wojnie wystawiono na Placu Dekerta obelisk - „Pomnik Wdzięczności”, poświęcając go bohaterom miasta i powiatu, pomordowanym przez hitlerowców hitlerowców latach 1939 - 1945. obok tego pomnika, w 1965 r., upamiętniono miejsce kaźni (3 listopada 1940 r. pluton egzekucyjny SS rozstrzelał 10 Polaków), odsłaniając symboliczną Ścianę Śmierci.
Z kolei przy ulicy Dobrzyńskiej znajduje się cmentarz wojenny, na którym jest pomnik i 8 wspólnych mogił 191 żołnierzy radzieckich poległych w styczniu 1945 r. w walce z cofającą się armią hitlerowską. 1 września 1968 r. odsłonięto na budynku Szkoły Podstawowej nr 2 tablicę pamiątkową, poświęconą nauczycielom powiatu lipnowskiego zamordowanym w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i poległym w walce z okupantem w latach 1939 - 1945. Na tablicy widnieje 60 nazwisk pedagogów. Nie jest to pełna liczba ofiar, gdyż zginęło wówczas znacznie więcej nauczycieli. Obecnie ustalono już 78 nazwisk pedagogów poległych w czasie ostatniej wojny.
Podobną tablicę pamiątkową umieszczono w budynku Liceum Ogólnokształcącego im. Romualda Traugutta. Znajduje się na niej napis: „Hołd pamięci nauczycielom i wychowankom gimnazjum i liceum, poległym na polu chwały, pomordowanym w latach 1939 - 1945. Wrzesień 1979. Wychowankowie 1917 - 1939”. Na budynku przy ulicy Mickiewicza, w byłym przedwojennym więzieniu, a obecnie Urzędzie Rejonowym, umieszczono tablicę o treści; „W hołdzie i w dowód wiecznej pamięci męczonym i mordowanym w tym domu obywatelom miasta i powiatu lipnowskiego przez okupanta hitlerowskiego latach 1939 - 1945 społeczeństwo powiatu lipnowskiego. Lipno, dnia 1 IX 1969”. Dodać należy, że w czasie okupacji Niemcy urządzili w tym budynku areszt.
Polaków rozstrzeliwano na miejscu lub wywożono do pobliskich lasów, gdzie dokonywano egzekucji. W kościele parafialnym w Lipnie znajdują się tablice poświęcone księżom. Upamiętniają one życie i działalność ks. Antoniego Sołtysiaka i ks. Kazimierza Małeckiego. 22 stycznia 1961 r. na domu przy ul. Rapackiego (dawnej Koziej) za sprawą członków sekcji Miłośników Historii Miasta Lipna i Ziemi Dobrzyńskiej odsłonięto tablicę ku czci znakomitego aktora i dramaturga Wincentego Rapackiego. 6 czerwca 1990 r. komisja zakładowa NSZZ „Solidarność&dquo; w Zespole Szkół Mechanicznych Mechanicznych Lipnie wraz z młodzieżą upamiętniła fakt pobierania nauki w szkole przez Lecha Wałęsę, wmurowując na jej gmachu tablice o treści: „W tej szkole uczył się Lech Wałęsa - laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Lipno 1990”.

Grobowiec Bronisława Michalskiego, żołnierza POW,
zamordowanego przez Niemców.

Tablica pamiątkowa ku czci Lecha Wałęsy.
Źródło: Zenon Góźdź - „Lipno”
Ostatnia aktualizacja: 07-11-2008 15:48:04
Copyright © 2006 - 2009 by Siambampam Kozoni. Wszelkie prawa zastrzeżone. Valid XHTML 1.0 i CSS 2