zabytki miasta:

Mimo że Lipno ma wielowiekową historię, zabytków budownictwa pozostało w nim niewiele. Przez całe wieki zabudowa miasta w większości była drewniana. Kolejne pożary niszczyły miasto. W średniowieczu budowano domy w konstrukcji zrębowej, stawiane na wąskich działkach szczytem do ulicy. Rozluźnienie zabudowy śródmiejskiej wskutek zniszczeń wojennych, licznych klęsk, doprowadziło w czasach nowożytnych do stawiania na wolnych parcelach domów większych, usytuowanych do ulicy kalenicą, to jest dłuższym bokiem. Wejścia do tych domów, dzielonych sienią na przestrzał, umieszczane były w elewacji frontowej. Ten typ budynków, z czasem murowanych, rzadko piętrowych utrzymywał się w Lipnie do końca XIX w.

Na przełomie XIX i XX w. zbudowano w Lipnie szereg wielokondygnacyjnych kamienic czynszowych, o elewacjach niekiedy bardzo zdobionych ornamentyką. Wyparły one z ulic niemal całkowicie dawną, parterową zabudowę, krytą wysokimi, siodłowymi dachami. Wśród nich na uwagę zasługują damy przy ul. Mickiewicza, Kościuszki i Piłsudskiego.

Centralnym punktem miasta jest rynek. Pierwotnie kwadratowy, obecnie prostokątny, o osi głównej wschód - zachód, ulicami wychodzącymi z narożników. Zabudowa rynku w większości klasycystyczna z pierwszej połowy XIX w., z ratuszem w pierzei południowej. Kościół parafialny usytuowany jest na południowy wschód od rynku, na nieznacznym wzniesieniu. W południowej części miasta rynek zwany „czarnym” (obecnie Plac 11 Listopada), ukształtowany w końcu XVIII w., w pobliżu którego usytuowane są: kościół ewangelicki z drugiej połowy XI w. oraz szpital założony w dawnym browarze. W południowo-wschodniej części miasta Góra św. Antoniego parkiem miejskim oraz w pobliżu cmentarz. Obecnie ośrodkiem miasta jest ulica Kościuszki oraz prostopadła do niej ulica Mickiewicza (zwana dawniej Drogą Maliszewską, następnie Dydawską).

Cennym zabytkiem budownictwa jest kościół. Parafia jest już wzmiankowana w 1379 r. Kościół zbudowany został w drugiej połowie XIV wieku. W końcu XVIII wieku przejściowo nie użytkowany na skutek zrujnowania. Restaurowany w 1819 r., wykonano m.in. sklepienie nawy i obniżono dach, a w latach 1868 - 1869 dokonano remontu wieży. Gruntowny remonty przeprowadzono w latach 1880 - 1884, pod kierownictwem miejscowego budowniczego Dubalskiego. W tym czasie wzniesiono zakrystię, kaplicę ś1). Barbary i Teresy, chór oraz przebudowano kruchtę. Ostatnio był odnawiany w 1956 i 1967 r.

Kościół zbudowano w stylu gotyckim. Murowany z cegły o układzie wendyjskim w dolnych i gotyckim, w górnych częściach ścian. Prezbiterium dwuprzęsłowe, zamknięte nieregularnym pięciobokiem, po jego bokach przybudówki mieszczące zakrystię, kaplicę św. Barbary. Od zachodu czworoboczna wieża. Prezbiterium nakryte barokowym sklepieniem kolebkowo-krzyżowym na gurtach, w nawie sklepienie pozorne o łuku obniżonym w 1819 r. Tęcza zamknięta łukiem ostrym. W kruchcie portal gotycki ostrołukowy, czterouskokowy z wałkami z formowane cegły. Na zewnątrz kościół z wyjątkiem wieży opięty dwuuskokowymi szkarpami. Okna ostrołukowe, w prezbiterium i nawie powiększone. Dach siodłowy kryty blachą.

Ołtarz główny manierystyczny z pierwszej połowy XVII wieku, przeniesiony około 1762 r. z klasztoru bernardynów ze Skępego. Cechy charakterystyczne ołtarza to: dwie ażurowe, bogato zdobione kolumny na konsolkach w kształcie herm z aniołami, rzeźby św. Katarzyny i św. Barbary, dwóch nierozpoznanych świętych, archaniołów Michała i Gabriela, w górnej części wizerunek Trójcy Świętej. W środkowej części ołtarza obraz Wojciecha Gersona Wniebowzięcie N.P. Marii. Ołtarze boczne drewniane rokokowe z fragmentami barokowymi: lewy Serca Pana Jezusa malarza Józefa Buchbindera z drugiej połowy XVIII wieku, prawy Matki Boskiej Różańcowej tego samego artysty. Między prezbiterium a nawą znajduje się podwieszona rokokowa ambona nakryta baldachimem zwieńczonym koroną. Dawniej obok głównego ołtarza stały barokowe, z XVIII wieku, rzeźby św. Piotra i Pawła. W kaplicy św, Teresy znajduje się chrzcielnica marmurowa rzeźbiona - dzieło artysty Prószyńskiego. Ponadto w kościele znajdują się dwa konfesjonały dębowe z XIX wieku. Do cennych zabytków należą trzy krucyfiksy ludowe z przełomu XVIII i XIX wieku i czwarty barokowy z XVIII wieku, umieszczony na zewnątrz, na wschodniej ścianie kościoła. Monstrancja regencyjna z 1751 r., ufundowana przez Kaspra Mrocińskiego, z herbem Dryja na stopie. Dwa piękne kielichy: pierwszy późno renesansowy z 1668 r., ufundowany przez Grzegorza Gabryelewicza. proboszcza słupeckiego, drugi barokowy z połowy XVIII wieku, z cechą miejską Torunia i imienną Michała Dawida Hausmanna, z plakietkami czterech ewangelistów na ramionach. Lawetarz z misą miedzianą z początków XIX wieku. W kruchcie dwie stare granitowe kropielnice oraz drzwi do nawy klepkowe z XVII wieku, ze starymi okuciami i zamkiem. Trzy dzwony przelane ze starych w 1962 r.

Kościół otoczony jest murem wzniesionym w 1859 r. z kamienia polnego, a w nim brania wzniesiona w latach 1880 - 1884 według projektu budowniczego Dubalskiego. Natomiast plebania późno klasycystyczna wzniesiona została w 1846 r.

Czytaj dalej >>

Źródło: Zenon Góźdź - „Lipno”

Ostatnia aktualizacja: 07-11-2008 15:48:05

Copyright © 2006 - 2009 by Siambampam Kozoni. Wszelkie prawa zastrzeżone. Valid XHTML 1.0 i CSS 2